توب : التَّوْبَةُ : الرُّجُوعُ مِنَ الذَّنْبِ . وَفِي الْحَدِيثِ : " النَّدَمُ تَوْبَةٌ

Tevb: (Tevbe) : Günahtan rucû'(dönüş) demektir.

Bir hadiste ''Tevbe Pişmanlıktır'' denilmiştir.

وَالتَّوْبُ مِثْلُهُ

Tevb'de bunun gibidir.

وَقَالَ الْأَخْفَشُ : التَّوْبُ جَمْعُ تَوْبَةٍ مِثْلُ عَزْمَةٍ وَعَزْمٍ . وَتَابَ إِلَى اللَّهِ يَتُوبُ تَوْبًا وَتَوْبَةً وَمَتَابًا : أَنَابَ وَرَجَعَ عَنِ الْمَعْصِيَةِ إِلَى الطَّاعَةِ

Ahfeş şöyle demiş : Tevb kelimesi Tevbe'nin çoğuludur.Tıpkı Azm'ın Azme'nin çoğulu olduğu gibidir.

Örnek : Allaha tevbe etti.Bir dönüş ile tevbe ediyor.

Yani : Ma'siyetten(Günahtan) , Tâate(itaat'e) döndü ve rucû' etti.

فَأَمَّا قَوْلُهُ :

تُبْتُ إِلَيْكَ ، فَتَقَبَّلْ تَابَتِي وَصُمْتُ ، رَبِّي ، فَتَقَبَّلْ صَامَتِي .

Şairin şu sözü nakledilir :

(Allahım) Sana döndüm.(Tâbetî) Tevbemi kabul et.Rabbim oruç tuttum.(Sâmetî) Orucumu kabul et.

إِنَّمَا أَرَادَ تَوْبَتِي وَصَوْمَتِي فَأَبْدَلَ الْوَاوَ أَلِفًا لِضَرْبٍ مِنَ الْخِفَّةِ ؛ لِأَنَّ هَذَا الشِّعْرَ لَيْسَ بِمُؤَسَّسٍ كُلَّهُ

Tâbetî ve Sâmetî kelimeleri ile Tevbetî(Tevbem) ve Savmetî(Orucum) manası kastedilmiştir.Hafif vurmak için Vav harfini Elif ile değiştirmiştir.

Çünkü bu şiirin hepsi müesses(bina edilmiş) değildir.

أَلَا تَرَى أَنَّ فِيهَا :

أَدْعُوكَ يَا رَبِّ مِنَ النَّارِ ، الَّتِي أَعْدَدْتَ لِلْكُفَّارِ فِي الْقِيَامَةِ .

Şu şiire de bakmaz mısın :
Ateşten dolayı sana dua ediyorum Ya Rabbi

O ateş ki , Kıyamet gününde onu Kafirler için hazırladın.


فَجَاءَ بِالَّتِي ، وَلَيْسَ فِيهَا أَلِفُ تَأْسِيسٍ . وَتَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ : وَفَّقَهُ لَهَا . وَرَجُلٌ تَوَّابٌ : تَائِبٌ إِلَى اللَّهِ . وَاللَّهُ تَوَّابٌ : يَتُوبُ عَلَى عَبْدِهِ . وَقَوْلُهُ تَعَالَى : غَافِرِ الذَّنْبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ

Yukardaki ifade Elletî (ki o ateş) şeklinde gelmiştir.Oradaki Elif Te'sis değildir.

-Allah onun tevbesini kabul etti : Yani Onu Tevbeye muvaffak kıldı.

-Çok tevvâb bir adamdır. : Yani Allah'a çok tevbe eden bir adamdır.

-Allah Tevvâbtır : Yani Kulunun tevbesini kabul eder.

Yüce Allahın şu sözü gibi : Ğâfiriz zenbi ve Kâbili't tevbi (Günahı affeden ve tövbeyi kabul eden Allah)

وَقَالَ أَبُو مَنْصُورٍ : أَصْلُ تَابَ عَادَ إِلَى اللَّهِ وَرَجَعَ وَأَنَابَ

Ebu Mansûr şöyle dedi : Tâbe'nin aslı : Allaha döndü ,Rucû etti ve döndü şeklindedir.

وَتَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَيْ : عَادَ عَلَيْهِ بِالْمَغْفِرَةِ . وَقَوْلُهُ - تَعَالَى - : ( تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا ) ، أَيْ : عُودُوا إِلَى طَاعَتِهِ وَأَنِيبُوا إِلَيْهِ

Allah onun tevbesini kabul etti: Yani Onu mağfiret ile karşıladı,Ona mağfiret ile döndü.' demektir.

Yüce Allahın şu sözü : Allaha toptan tövbe edin : Yani Onun Tâatına dönün ve ona yönelin,tevbe edin demektir.

وَاللَّهُ التَّوَّابُ : يَتُوبُ عَلَى عَبْدِهِ بَفَضْلِهِ إِذَا تَابَ إِلَيْهِ مِنْ ذَنْبِهِ

Allah tevvâbdır: Yani Kul günahından dolayı ona tevbe ettiği zaman fazlı ile kulunun tevbesini kabul edendir.

[İbn Manzûr,Lisânul Arab,Tevb maddesi]