Esma’ul Hüsna’da Yer Alan İsim ve Sıfatların Belirlenmesi Konusu

Her kim Allah için “Ne ilim, ne kuvvet, ne konuşma, ne sevme, ne rıza gösterme, ne seslenme, ne gizli konuşma, ne oturma vardır”derse münkirdir bu söyledikleri, Allah’ı madun şeylere ve cemadata benzetmektedir.

Her kim de “Allah’ın benim ilmim gibi bir ilmi, kuvvetim gibi bir kuvveti, sevgim gibi bir sevgisi, rızam gibi bir rızası, ellerim gibi elleri, oturmam gibi oturması vardır” derse Allah Teâlâ’yı yarattıklarına benzetmektedir. Aksine benzerliği olmayan bir kabule, ispat ve ta’tili olmayan bir tenzihe inanırız biz.

Yine Allah Teâlâ’nın isimleri ve sıfatları konusuna mevcut ve zatıyla kaim gibi isimler girmezler. Çünkü bunlar Allah Teâlâ’nın zatından haber vermektedir.

Bir diğer meselede bir sıfat, hem kemal manaya hem de noksan manaya geldiği zaman, O’nun isimlendiği isimler arasına mutlak olarak girmez. Bilakis bunlar kemal olanlarıyla isimlenir. Bunlar da mürit, sani(1) ve fail gibidir, bunlar ise isimlerin arasına girmezler. Bundan dolayı isimlendirme esnasında “Mutlak Sani” diye isimlendiren hata yapmıştır. O (c.c.) , dilediği her şeyi yapandır, muhakkak ki irade ve fiili tamam manaya da gelir noksan manaya da gelir ise bundan dolayı Allah kendi zatını, fiil ve haber olarak bunların en mükemmeliyle isimlendirmiştir.

Mukayyet(2) bir fiilden mutlak isim türetilerek, Allah Teâlâ’nın zatından haber vermek gerekli değildir.

Bu mesele mudil(3), fatil, makir(4). Bu mesele cidden bazı âlimler tarafından Esma’ul Hüsna’dan sayıldığı için, hata yaptıklarını iddia edenler olduğu gibi, yukarıda belirttiğimiz gibi Allah Teâlâ’nın isimlerinden olduğunu da söylüyoruz. Bu ihtilaflı bir meselede bizi Allah Teâlâ’nın ta’tili konusuna götürdüğü endişesiyle onu isimlerden sayarız.

Allah Subhane ve Teâlâ’nın sıfat ve isimleri meselesine başlarken en çok etkilendiğimiz ayetlerden bir tanesi şuydu:


يَا اَيُّهَا الَّذٖينَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ حَقَّ تُقَاتِهٖ وَلَا تَمُوتُنَّ اِلَّا وَاَنْتُمْ مُسْلِمُونَ

ALİ IMRAN 3/102: Ey iman edenler! Allah’tan korkun.Ancak Müslümanlar olarak ölün.

Burada Allah Subhane ve Teâlâ’dan korkmak, ancak O’nu (c.c.) tanımakla olur.

O’nu tanımakta, zatıyla ilgili tanımak nefyedildiği için ve böyle bir şey de mümkün olmadığı için ve böyle bir şeyin de haram olduğu düşünülürse, Allah Subhane ve Teâlâ’yı sıfat ve isimleriyle tanırız. Bu nedenle Allah Zulcelâl’in sıfat ve isimleri çok büyük bir mana tutar, müminin hayatında.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّ حْمٰنِ الرَّ حٖيمَ ya Rabb’i sen bizi muvaffak kıl! Rızan için kıl ya Rabb’i! Nefsime ve müminlere şifa eyle ya Rabb’i! Hakkı söylet Hakka uydur ya Rabb’i! Allah Teâlâ’nın isimlerinden Allah Subhanehu ve Teâlâ ismiyle başlayalım.


(1) Sanat eseri olarak işleyen, yapan
(2) Yazılmış, kayıtlı, yazılı
(3) Saptıran
(4) Hile yapan, tuzak kuran